ห้องแล็บ QC ของโรงงาน PCB ต้องมีอะไรบ้าง
โรงงาน PCB ที่กำลังขึ้นเครื่องจักรในปราจีนบุรีหรืออยุธยาตอนนี้ ต้องตอบ auditor ของลูกค้าเรื่องเดียวกันทุกโรง: ควบคุมน้ำยาชุบอย่างไร ตรวจรับวัตถุดิบอย่างไร และบันทึกอยู่ที่ไหน ห้องแล็บ QC ของโรงงาน PCB จึงไม่ใช่ห้องเคมีทั่วไปที่ตั้งไว้ให้ครบข้อกำหนด งานของมันแบ่งได้สามก้อนชัด ๆ: คุมน้ำยา ตรวจรับขาเข้า และตรวจชิ้นงานสำเร็จ
ก้อนที่หนึ่ง: คุมน้ำยาชุบ ก่อนที่มันจะคุมคุณ
ความเห็นของเรา: เครื่องมือชิ้นแรกที่แล็บ PCB ควรมี ไม่ใช่กล้องจุลทรรศน์ แต่เป็นโต๊ะไทเทรต น้ำยาชุบทองแดงต้องตามค่าทองแดง กรด และคลอไรด์เป็นรอบประจำ น้ำยากัดผิว (micro-etch) และน้ำยาดีบุกมีรอบวิเคราะห์ของมันเอง ค่าที่ใช้คุมแต่ละสูตรอยู่ใน technical data sheet ของผู้ขายน้ำยาสูตรนั้น ไม่ใช่ตัวเลขกลางที่ลอกต่อกันได้ น้ำยาเพี้ยนหนึ่งกะ แผ่นเสียได้ทั้งล็อต กล้องจุลทรรศน์เจอปัญหาหลังเงินหายไปแล้ว โต๊ะไทเทรตเจอก่อน
ของบนโต๊ะจริง ๆ ไม่หรูหรา: บิวเรตต์กับเครื่องแก้ววัดปริมาตร เครื่องชั่งวิเคราะห์อ่านละเอียด 0.1 มิลลิกรัม เครื่องวัด pH และ conductivity เครื่องกวนสารพร้อมแผ่นให้ความร้อน ไฮโดรมิเตอร์หรือโบเมสำหรับความถ่วงจำเพาะของน้ำยา และตู้อบสำหรับเตรียมตัวอย่าง ทั้งหมดเป็นเครื่องมือมาตรฐานที่แล็บเคมีทุกแห่งรู้จัก และเป็นกลุ่มที่เสียแล้วหาแทนได้เร็วในไทย
สมุดบันทึกผลไทเทรตกับกราฟ SPC เป็นเอกสารขายงานพอ ๆ กับเป็นบันทึก QC ลูกค้าสายยานยนต์และผู้ผลิตชิ้นส่วนให้แบรนด์ใหญ่ขอดูบันทึกย้อนหลังก่อนปล่อยออเดอร์เสมอ แล็บที่บันทึกครบตั้งแต่วันแรกจึงไม่ใช่ต้นทุน แต่เป็นเครื่องมือปิดการขาย
ก้อนที่สอง: ตรวจรับขาเข้าและวัดมิติ
วัตถุดิบหลักของโรงงาน PCB คือ laminate, dry film และน้ำยาเคมี ของเข้าทุกล็อตมีใบ CoA แนบมา งานของแล็บคือสุ่มตรวจให้รู้ว่า CoA พูดจริง เครื่องมือหลักของก้อนนี้: กล้องจุลทรรศน์สเตอริโอสำหรับดูรอยตำหนิผิวและตรวจ annular ring เครื่องมือวัดมิติอย่างไมโครมิเตอร์ เวอร์เนีย และเกจวัดความหนา บวกเทอร์โมมิเตอร์กับเครื่องวัดสภาพแวดล้อมสำหรับห้องเก็บวัสดุที่ต้องคุมอุณหภูมิและความชื้น
วิธีทดสอบที่ auditor อ้างถึงบ่อยที่สุดคือชุด IPC-TM-650 ซึ่ง IPC เปิดให้ดาวน์โหลดเป็นรายวิธีได้ฟรีจากเว็บของ IPC เอง ส่วนเกณฑ์การรับชิ้นงานอยู่ใน IPC-A-600 และสเปกคุณสมบัติอยู่ใน IPC-6012 สองตัวหลังต้องซื้อ ยังไม่ต้องซื้อทั้งชุดตั้งแต่วันแรก เอาเฉพาะเล่มที่สัญญาลูกค้าอ้างถึง
น้ำ DI: ซื้อให้ตรงงาน ไม่ใช่ซื้อให้เลขสวย
น้ำสำหรับแล็บอ้างอิง ASTM D1193 ซึ่งแบ่งน้ำบริสุทธิ์เป็น Type I ถึง Type IV งานไทเทรตและเตรียมน้ำยาทั่วไปใช้ Type II ก็เกินพอ ความเห็นของเรา: อย่าจ่ายเงินให้ระบบผลิตน้ำ 18.2 เมกะโอห์มทั้งแล็บเพราะเลขในแคตตาล็อกสวย เลือกตามวิธีทดสอบที่ใช้จริงวันนี้ แล้วค่อยอัปเกรดเมื่อมีเครื่องมือที่ต้องการ Type I เข้ามาจริง
อะไรควรส่งแล็บนอกไปก่อน
งาน ionic contamination งาน solder float และ thermal stress รวมถึงงานตัดขวางส่องโครงสร้าง (cross-section) ใช้เครื่องเฉพาะทางและคนที่ทำเป็นประจำ ปริมาณตัวอย่างช่วงเริ่มเดินเครื่องแทบไม่เคยคุ้มค่าเครื่อง ส่งแล็บนอกไปก่อน แล้วดึงกลับเข้าบ้านเมื่อยอดผลิตนิ่งและตัวเลขบอกว่าคุ้ม หลักเดียวกันใช้ได้ทุกอุตสาหกรรม: งานที่ทำทุกกะเก็บไว้ใกล้ไลน์ งานที่ทำปีละไม่กี่ครั้งซื้อบริการเอา
พื้นที่ของแล็บและไลน์ผลิตบางจุดต้องคุมฝุ่นด้วย โดยเฉพาะห้องที่เปิดชิ้นงานก่อนงานเคลือบ เราแยกเรื่องคลาสห้องคลีนรูมไว้อีกบทความ:โรงงานอิเล็กทรอนิกส์และ PCB ต้องใช้ห้องคลีนรูมคลาสอะไร
ตรวจทานหน้า test methods ของ IPC และขอบเขต ASTM D1193 เมื่อ 30 สิงหาคม 2569 ค่าควบคุมน้ำยาชุบของแต่ละสูตรเป็นของผู้ขายน้ำยา ใช้ตัวเลขจาก technical data sheet ของสูตรที่คุณใช้จริง อย่าใช้ตัวเลขจากบทความใด ๆ รวมถึงบทความนี้
แหล่งอ้างอิง
ข้อมูลด้านกฎระเบียบในบทความนี้อ้างอิงจากเอกสารต้นทางต่อไปนี้
- IPC Test Methods (IPC-TM-650 method library) · IPC International (ตรวจสอบเมื่อ 2026-08-30)
- ASTM D1193 Standard Specification for Reagent Water · ASTM International (ตรวจสอบเมื่อ 2026-08-30)
- Thailand emerges as a top hub for PCB production as nearly 60 companies set up factories · Nation Thailand (ตรวจสอบเมื่อ 2026-08-30)